γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Στα “στρατόπεδα” του Περιγιαλίου…
Η (φωτογραφία 1) απεικονίζει μια ιστορική άποψη της περιοχής Καρά Ορμάν (σημερινό Περιγιάλι) στην Καβάλα, κατά τη δεκαετία του 1930. Το “Καρά Ορμάν” (που στα τουρκικά σημαίνει “Μαύρο Δάσος”) αποτελούσε μια αγροτική περιοχή στα ανατολικά της πόλης της Καβάλας.
Στο κέντρο της λήψης διακρίνεται καθαρά το περιφραγμένο στρατιωτικό συγκρότημα με ομοιόμορφα κτίσματα και αποθήκες, το οποίο σχετίζεται με τους παλιούς στρατώνες της περιοχής.
Πριν 100 χρόνια, τον Μάιο του 1926, έγινε η θεμελίωση των πρώτων κτισμάτων που στέγασαν στην συνέχεια τις στρατιωτικές μονάδες της Καβάλας. Στην συγκεκριμένη φωτογραφία – καρτ ποστάλ η λήψη έχει γίνει από ψηλά (πιθανότατα από τα υψώματα της ανατολικής πλευράς της πόλης), αποτυπώνοντας την εκτενή αμμουδιά, τον παραλιακό χωμάτινο δρόμο, τις καλλιέργειες και τους γυμνούς λόφους, του Αγίου Τιμοθέου και της Άσπρης Άμμου στο βάθος.
Στο κάτω δεξί μέρος της φωτογραφίας αναγράφεται με λευκά χειρόγραφα γράμματα η ένδειξη “ Άποψις Καρά_Ορμάν”. Η συγκεκριμένη ιστορική φωτογραφία προέρχεται από το σουηδικό Μουσείο Καπνού και Σπίρτων (Snus- och Tändsticksmuseum), το οποίο βρίσκεται στη Στοκχόλμη.
Σήμερα, η περιοχή αυτή έχει ενσωματωθεί στον αστικό ιστό ως η συνοικία του Περιγιαλίου (με Φ.Ε.Κ. από την δεκαετία του 1950 η περιοχή έχει ονομασθεί Περιγιάλι), έχοντας αλλάξει ριζικά μορφή με σύγχρονα κτίρια, κυρίως εκπαιδευτικά, οδικά δίκτυα και τουριστικές υποδομές.
Για τους παλιούς Καβαλιώτες τα ονόματα που έχουν κυριαρχήσει για την περιοχή είναι Τα στρατόπεδα “Κωτσάλου” και “Ασημακοπούλου”.
ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Το Στρατόπεδο “Ασημακοπούλου” ήταν αυτό με είσοδο από την πλευρά της θάλασσας. Σε λειτουργία ήταν πριν από μερικές δεκαετίες και στέγαζε δυνάμεις του τεχνικού αλλά και του πεζικού, όπως και το πρατήριο της Φρουράς Καβάλας της 11ης Μεραρχίας Πεζικού.
Στην συγκεκριμένη περιοχή στρατιωτικές δυνάμεις , στρατοπέδευαν από την αρχή του περασμένου αιώνα.
Κτιριακές αλλά και άλλες λειτουργικές εγκαταστάσεις δημιουργήθηκαν όμως στην δεκαετία του 1920 και συγκεκριμένα τα πρώτα κτίρια, πολλά από τα οποία σώζονται σήμερα, έγιναν το 1926, μέσα από διαγωνισμούς στους οποίους συμμετείχαν τεχνικές εταιρείες και εργολάβοι από την Καβάλα.
Το στρατόπεδο το 1929 ονομάσθηκε σε “Συνταγματάρχη Σγουρού” μετά από πρόταση του διοικητή του Αντισυνταγματάρχη Νικολάου Φρεμεντίνου προς την διοίκηση του εδρεύοντος στην Καβάλα 4ου Σώματος Στρατού.
Το συγκεκριμένο Στρατόπεδο απόκτησε νέο όνομα, πολλά χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1957 ήταν το όνομα του εκλιπόντος το 1948, Στρατηγού Αλεξάνδρου Ασημακόπουλου.
Για δεκαετίες αποτέλεσε κομβικό σημείο της παρουσίας του Ελληνικού Στρατού στην Καβάλα. Μέσα στην έκτασή του στεγάζονταν μάχιμες μονάδες, καθώς και το Στρατολογικό Γραφείο Καβάλας.
Μετά τον παροπλισμό του και την απομάκρυνση των στρατιωτικών μονάδων, η έκταση των περίπου 89 στρεμμάτων πέρασε σε φάση διεκδίκησης από την τοπική αυτοδιοίκηση.
ΔΟΜΗ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ
Πριν από δέκα χρόνια το 2016 και έπειτα, λόγω της προσφυγικής κρίσης, οι κτιριακές υποδομές του στρατοπέδου χρησιμοποιήθηκαν ξανά.
Ο χώρος μετατράπηκε σε Ανοιχτή Δομή Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο.
Η μετεγκατάσταση των 250 προσφύγων από την περιοχή Εσκί Καπού (όπου είχαν αρχικά μεταφερθεί – φωτογραφία 2) στις κτιριακές υποδομές του στρατοπέδου Ασημακοπούλου, έπειτα από ανακαίνιση με δαπάνες του ελληνικού στρατού, αποφασίστηκε στις 15 Ιουνίου του 2016, κατά τη συνάντηση των τριών τότε βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ του Ν. Καβάλας με τον τότε Αναπληρωτή Υπουργό Άμυνας, Δημήτρη Βίτσα.
ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ
Μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Στρατόπεδο ουσιαστικά θα περάσει στα “χέρια” του Δήμου Καβάλας.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου Αναψυχής με χώρους πρασίνου, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και αθλητικές δραστηριότητες (πριν δεκαπέντε χρόνια ο Δήμος Καβάλας επιχείρησε και πραγματοποίησε δράσεις πολιτισμού στο χώρο του στρατοπέδου – φωτογραφία 3) .
Ήδη έχουν εγκριθεί κονδύλια για τις μελέτες κατεδάφισης παλαιών κτισμάτων (όπως της παλιάς Στρατολογίας) ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τη συνολική πολεοδόμηση της περιοχής.
Πριν δυο χρόνια τον Αύγουστο του 2024 υπογράφτηκε Μνημόνιο Συνεννόησης (MoU) για την πολεοδόμηση του πρώην στρατοπέδου “Ασημακοπούλου”. Η συμφωνία αυτή υπεγράφη συγκεκριμένα στις 7 Αυγούστου 2024.
Οι δύο συμβαλλόμενες πλευρές που έβαλαν τις υπογραφές ήταν ο Δήμαρχος Καβάλας, Θεόδωρος Μουριάδης, και ο Διευθυντής του Ταμείου Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ), Αντιστράτηγος Ευάγγελος Λύκος.
Η πράξη αυτή εντάχθηκε στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος στρατηγικής αναδιάρθρωσης στρατοπέδων. Άνοιξε έτσι επίσημα ο δρόμος για την πολεοδομική αξιοποίηση της έκτασης των 89 στρεμμάτων στο Περιγιάλι.
Η συμφωνία ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο θα διαμοιραστεί ή θα αξιοποιηθεί η γη ανάμεσα στις ανάγκες του Δήμου (για ελεύθερους χώρους και πράσινο) και του Στρατού (αξιοποίηση της δικής του περιουσίας).
Μετά την υπογραφή του Μνημονίου τον Αύγουστο του 2024, καθορίστηκαν τα επόμενα επιχειρησιακά βήματα για την πολεοδόμηση και ανάπλαση του Στρατοπέδου “Ασημακοπούλου”.
