γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Στην διαδικτυακή πλατφόρμα e- bay υπάρχει προς πώληση ένα χάλκινο αναμνηστικό μετάλλιο του 1910, το οποίο αφορά τα Ιαματικά Λουτρά Ελευθερών στην Καβάλα.
Το μετάλλιο φέρει επιγραφές τόσο στα Ελληνικά όσο και στα Γαλλικά, υποδηλώνοντας τον τουριστικό και διεθνή χαρακτήρα των λουτρών εκείνη την εποχή:
Η Ελληνική επιγραφή αναφέρει : “ΙΑΜΑΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ - Ζ. Α. ΖΑΧΟΣ – 1910”. Το όνομα Ζ. Α. Ζάχος είναι ο ιδιοκτήτης – διαχειριστής των λουτρών την περίοδο εκείνη.
Στην Γαλλική επιγραφή αναγράφονται: «BAINS THERMAUX D'ELEFTERE - TOUT PRÈS DE CAVALLA» (Ιαματικά Λουτρά Ελευθερών - Πολύ κοντά στην Καβάλα). Στην άλλη του όψη εικονίζει την Παναγία αναγράφοντας “Λουτρά Παναγίας – Ενθύμιον”.
Τα λουτρά βρίσκονται στην περιοχή των Ελευθερών, δυτικά της Καβάλας. Η περιοχή είναι γνωστή για τις ιαματικές πηγές της από την αρχαιότητα. Το 1910, η περιοχή βρισκόταν ακόμη υπό Οθωμανική διοίκηση (απελευθερώθηκε στους Βαλκανικούς Πολέμους 1912 - 1913), αλλά η χρήση της γαλλικής γλώσσας στο μετάλλιο δείχνει την προσπάθεια προσέλκυσης επισκεπτών και από την Ευρώπη, καθώς η λουτροθεραπεία ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής την εποχή εκείνη. Τέτοιου είδους μετάλλια δίνονταν συχνά ως αναμνηστικά στους επισκέπτες ή χρησιμοποιούνταν για την προώθηση των εγκαταστάσεων σε εκθέσεις και διεθνείς συναντήσεις την εποχή εκείνη. Η λουτρόπολη αναπτύχθηκε σημαντικά κατά την περίοδο 1908-1910 από τον καπνέμπορο Ζάχο Ζάχου, το όνομα του οποίου αναγράφεται και στο μετάλλιο.
Η περίοδος αυτή θεωρείται η εποχή της ακμής τους, καθώς η περιοχή αναβαθμίστηκε σε σημαντικό κέντρο ιαματικού τουρισμού. Η οικογένεια Ζάχου, με καταγωγή από τη Σιάτιστα, υπήρξε καθοριστική για τη νεότερη ιστορία της Καβάλας και την ανάπτυξη των ιαματικών λουτρών. Ο κεντρικός πρωταγωνιστής ήταν ο Ζάχος Αθ. Ζάχου (1869-1939), ένας οραματιστής επιχειρηματίας, πολυπράγμων διεθνής καπνέμπορος με επιχειρηματική δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα και τη Δρέσδη. Την περίοδο 1908-1910, ανέλαβε τη διαχείριση των λουτρών από την Οθωμανική κυβέρνηση και τα μετέτρεψε σε μια σύγχρονη για την εποχή λουτρόπολη. Σε αυτόν αποδίδονται τα ξενοδοχεία «Αμφίπολις» και «Παγγαίον», καθώς και το εστιατόριο του συγκροτήματος. Επειδή η περιοχή ήταν απομονωμένη, δημιούργησε επίσης υποδομές όπως φούρνο και παντοπωλείο για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Στο περιοδικό ΝΕΟ ΥΠΟΣΤΕΓΟ της ΣΦΓΤ Καβάλας στην ηλεκτρονική του έκδοση στο τεύχος 3 του Αυγούστου 2023 αξίζει να διαβάσετε το ιστορικό θέμα που γράφει η Σαπφώ Αγγελούδη - Ζαρκάδα : “Ο διεθνής καπνέμπορος και επιχειρηματίας Ζάχος Αθ. Ζάχος(1869-1939).Η επιχείρησή του “Θερμά Λουτρά Ελευθερών” στις Ελευθερές Καβάλας”.
