γράφει ο
Σωτήρης Γκουντουβάς
Καβάλα, Αϊ Στράτης, Ακροναυπλία, Χαϊδάρι, Καισαριανή. Οι δημοτικές εκλογές στις 11 Φλεβάρη του 1934 επεφύλασσαν μία μεγάλη έκπληξη για την κυβέρνηση του Παναγή Τσαλδάρη και όλου του αστικού κόσμου.
Στην Καβάλα, πόλη με ισχυρό καπνεργατικό κίνημα, για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά, εξελέγη κομμουνιστής δήμαρχος.
Ο μικρασιάτης Μήτσος Παρτσαλίδης, καπνεργάτης, στέλεχος του ΚΚΕ, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Πολιτικού Γραφείου, έγινε ο πρώτος Κόκκινος δήμαρχος στην Ελλάδα.
Και σαν μην έφτανε αυτό, στις επαναληπτικές εκλογές της επόμενης Κυριακής και οι Σέρρες εκλέγουν κομμουνιστή δήμαρχο, τον Διονύση Μενύχτα, λογιστή και στέλεχος του ΚΚΕ.
Δεύτερος κόκκινος δήμαρχος στην Ελλάδα παραήταν βαρύ για να το καταπιεί το αστικό καθεστώς που είχε κηρύξει τον πόλεμο στο ΚΚΕ, τουλάχιστον από το 1929 με τον Ιδιώνυμο νόμο του Βενιζέλου.
Συγκροτήθηκαν λοιπόν τα κόκκινα δημοτικά συμβούλια στις δύο μεγάλες πόλεις της Μακεδονίας, ενώ σύσσωμος ο αστικός τύπος ζητούσε από τον γηραιό πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη να τα καθαιρέσει και να στείλει στην φυλακή τους κομμουνιστές δημοτικούς συμβούλους.
Πράγματι σε λίγες μέρες ενεργοποιώντας τον Ιδιώνυμο νόμο η κυβέρνηση στέλνει στα δικαστήρια τους κόκκινους συμβούλους με την κατηγορία ότι "μετέτρεψαν τα δύο δημαρχεία σε κομμουνιστικά άντρα".
Στο δικαστήριο το σαθρό κατηγορητήριο καταρρέει και οι δημοτικοί σύμβουλοι αθωώνονται μέσα σε πανηγυρισμούς των καπνεργατών των δύο πόλεων. Θα χρειαστούν δύο ακόμα δικαστήρια για να καταδικαστούν οι κόκκινοι δημοτικοί σύμβουλοι.
Στις 25/04/1934 το κόκκινο Δημοτικό Συμβούλιο της Καβάλας σέρνεται για τρίτη φορά στο δικαστήριο (με το Ιδιώνυμο) μέσα σε ατμόσφαιρα στρατοκρατίας σ’ όλη την πόλη. Το κτίριο του δικαστηρίου και τα καπνομάγαζα είναι ζωσμένα από αστυνομικές δυνάμεις.
Παρά την κατάρρευση του κατηγορητηρίου, οι δικαστές καταδίκασαν τον δήμαρχο Παρτσαλίδη, τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Δημοσθένη Μακέδο και τέσσερις άλλους δημοτικούς συμβούλους σε δύο χρόνια φυλακή και ένα χρόνο εξορία, μετατρέποντας την «κόκκινη» πλειοψηφία σε μειοψηφία και ανατρέποντας ουσιαστικά την βούληση του λαού της Καβάλας που είχε υπερψηφίσει το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ 2,5 μήνες πριν.
Ο δήμαρχος Καβάλας Παρτσαλίδης, ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Μακέδος και οι δημοτικοί σύμβουλοι Γιάννης Ευθυμιάδης, Νίκος Νεγρεπόντης και Γιώργος Μπαρμπαλέξης καθαιρούνται και στέλνονται εξορία στον Αη Στράτη.
Ο Παρτσαλίδης τον Γενάρη του 1936 εξελέγη βουλευτής Καβάλας με το Παλλαϊκό Μέτωπο και αφέθηκε ελεύθερος από τον Αϊ Στράτη για να αναλάβει τα βουλευτικά του καθήκοντα.
Με την εγκαθίδρυση της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου κινήθηκε στην παρανομία, συνελήφθη τον Απρίλιο του 1938 και στάλθηκε στην Ακτίνα Θ' στις φυλακές της Κέρκυρας που ήταν φυλακισμένοι ο Νίκος Ζαχαριάδης και άλλα κορυφαία στελέχη του ΚΚΕ. Τελικά απέδρασε από το Χαϊδάρι την άνοιξη του 1944.
Οι υπόλοιποι τέσσερις την άνοιξη του 1937 μεταφέρθηκαν από τον Αϊ Στράτη στο Στρατόπεδο Κράτησης Κομμουνιστών Ακροναυπλίας και το 1941 παραδόθηκαν από το μεταξικό καθεστώς, μαζί με όλους τους Ακροναυπλιώτες (600 περίπου), στους Γερμανούς.
Το 1943 μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Χαϊδάρι και οι Μακέδος-Νεγρεπόντης εκτελέστηκαν μαζί με τους 200 κομμουνιστές την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.
Οι Ευθυμιάδης-Μπαρμπαλέξης εκτελέστηκαν στην Καισαριανή σε ομαδικές εκτελέσεις που έγιναν αργότερα.
Ο Δ. Μενύχτας εξελέγη βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου στις Σέρρες το 1936 και αφέθηκε ελεύθερος από τον Αϊ Στράτη. Συνελήφθη αργότερα από τη δικτατορία του Μεταξά και φυλακίστηκε στην Ακροναυπλία. Μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι απ' όπου απέδρασε το 1944 και εντάχθηκε στο ΕΑΜ.
Στην ιερή μνήμη του Δημοσθένη Μακέδου, του Νίκου Νεγρεπόντη, του Γιάννη Ευθυμιάδη και του Γιώργου Μπαρμπαλέξη.
*Φωτογραφία (12/02/1934). Ο κόκκινος δήμαρχος Μήτσος Παρτσαλίδης με οπαδούς του έξω από το δημαρχείο Καβάλας μετά τη μεγάλη νίκη στις δημοτικές εκλογές.
