γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Η φωτογραφία αυτή είναι πριν 84 χρόνια, τον χειμώνα του 1941 και αναρτήθηκε στην διαδικτυακή πλατφόρμα ebay, εικονίζει τέσσερις Βούλγαρους πολίτες, εποίκους κατακτητές, στην πλατεία της Καβάλας.
Από την αμφίεση τους εύκολα συμπεραίνει κανείς ότι κάποια αξιώματα κατείχαν στον επιχειρούμενο “αποικισμό” της πόλης μας από τις δυνάμεις κατοχής την ζοφερή εκείνη εποχή.
Αυτό που σχολιάζω, δεν είναι η αμφίεση και η “τύχη” των εικονιζόμενων αλλά η εικόνα πίσω από αυτούς. Το κτίριο που στέγαζε προπολεμικά την Εμπορική Τράπεζα είχε μετατραπεί σε “Τηλεγραφείο, Τηλεφωνείο, Ταχυδρομείο” ενώ μια σειρά κτισμάτων βρίσκονταν δίπλα και μπροστά από αυτήν, τα οποία γκρέμισαν οι κατακτητές.
Αρκετά χρόνια μετά οι κάτοχοι των κτισμάτων αυτών συγκρότησαν σύλλογο και διεκδίκησαν τις περιουσίες τους. Η πολιτεία τους έδωσε οικόπεδα στο κέντρο της πόλης, πλησίον των οδών Βενιζέλου και Κωστή Παλαμά.
Αναρτώντας και στο παρελθόν την εικόνα αυτή έμαθα πολλά πράγματα από τους συμπολίτες μου τα οποία μοιράζομαι σήμερα μαζί σας.
Ο Γιάννης Αραμπατζής έγραψε: “Επίσης μια άλλη λεπτομέρεια είναι η επιγραφή στη ταράτσα του κτιρίου όπου είναι στη Βουλγαρική, ακόμα μια απόδειξη του σχεδίου αφελληνισμού μέσω της επιβολής της βουλγαρικής γλώσσας στους Έλληνες κατοίκους και στο τέλος όταν συνθηκολογήσαν και άλλαξαν στρατόπεδο και κήρυξαν τον πόλεμο στους πρώην συμμάχους τους Γερμανούς, πήγαιναν στα πρώην θύματα τους και το έπαιζαν αδέρφια και σύμμαχοι. Κομιτατζιδες με πολιτική περιβολή.
Η περιοχή της Αν Μακεδονίας πέρασε μαύρες μέρες με δαύτους το ίδιο και η Δυτική Μακεδονία με τους κομιτατζήδες πράκτορες της “Οχράνα” που άκουγαν στο όνομα Αντων Καλτσεφ και σε συνεργασία με τους Ιταλούς κατακτητές προσεταιρίζονταν τους ντόπιους σλαβόφωνους με μειωμένη εθνική συνείδηση.”.
Η Αναστασία Μακρυγιάννη έγραψε: “Είναι τέσσερις Βούλγαροι κατακτητές με πολιτικά, όχι "πολίτες".
Ο Σωτήρης Βεζερτζής έγραψε: “Μήπως δεν υπάρχει τώρα με άλλον τρόπο;;Πόσα σπίτια αγόρασαν, πόσοι εργάζονται στον Νομό;; μέχρι και σχολείο!! Το όνειρό τους γίνετε σιγά- σιγά πραγματικότητα ότι η Καβάλα είναι δικιά τους και τα σύνορά τους είναι ,στο Αιγαίο!! Υ.Γ έτσι λένε όσοι τους έζησαν εκείνα τα χρόνια..”.
Ο Παναγιώτης Φώτου έγραψε: “Δυστυχώς η Βουλγαρική κατοχή των ετών 1941 -44 ήταν οδυνηρή για τους Καβαλιώτες που υπέφεραν τα πάντα από τις ενέργειες αυτών που εμφανίζονται στην φωτογραφεία , όπως αναφέρεται στο κείμενο θα ήταν κάποιοι που διοικούσαν την πόλη.
Για όσους δεν βουλγαρογράφτηκαν μετά από πιέσεις παντός είδους αλλά και από κάποιους που κοίταξαν το προσωπικό και οικονομικό τους συμφέρον ,ακολούθησε πείνα ,ξύλο στην “Ωχράνα” και πολλές φορές θάνατος , Ήρθαν για να μείνουν για τον λόγο αυτό εξανδραπόδισαν Έλληνες Δασκάλους και Παπάδες και ήρθαν για να αλώσουν τον τόπο. Πάντα της προσκολλήσεως και όχι της στρατιωτικής κατάκτησης της πόλης.
Κατά την αποχώρηση τους με το τέλος του πολέμου κατακλέψανε τα πάντα , από τους απλούς στρατιώτες μέχρι την άρχουσα τάξη που δημιούργησαν στην πόλη . Τα σπίτια που κατέλαβαν στην οδό Κολοκοτρώνη , στην γειτονιά μου τα έγδυσαν κυριολεκτικά.
Μέχρι και τις λεκάνες των αποχωρητηρίων κουβάλησαν στην χώρα τους. Τους δεχθήκαμε στην ΕΕ δίχως να ζητήσουμε την επιστροφή των κλεμμένων κειμηλίων τουλάχιστον της Μονής της Εικοσιφοίνισσας. Τα έχουν και τα επιδεικνύουν δίχως ντροπή στα Μουσεία τους.
Για αυτούς που ήρθαν και μένουν στην πόλη αυτή, είναι αλήθεια ότι τους έχουν γαλουχήσει ότι είναι δική τους. Για τον λόγο αυτό πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί το πώς οργανώνονται και τι επιδιώκουν. Αρκεί να τηρούν τους Νόμους και να δέχονται τους κοινωνικούς κανόνες της κοινωνίας που τους φιλοξενεί.
Όποια άλλη Εθνική ή άλλη δράση πρέπει να ελέγχεται και να παρακολουθείται. Δεν διαφέρουν καθόλου από τους Τούρκους Όλα τα παραπάνω τα εξιστορεί κάποιος που στα πρώτα τρία χρόνια της ζωής έφαγε το πρώτο χαστούκι από μια Βουλγάρα που δεν της είπε στην γλώσσα της την “καλημέρα”.
Δημήτρης Χατζηχρήστου έγραψε: “Οι περισσότεροι κατανοούμε ότι εξελίσσεται μια τρίτη κατοχή και δυστυχώς αυτή τη φορά με τον ύπουλο πόλεμο...
Τον οικονομικό. Αυτόν που όχι μόνο δεν έχει ανθρώπινα θύματα, αλλά επιπλέον αφήνει και την αίσθηση της αναγκαιότητας ή ακόμη και της ανακούφισης. Κι αυτός ο πόλεμος δυστυχώς δεν κερδίζεται γιατί οι κατεχόμενοι, αντί να αντιδράσουν, το... απολαμβάνουν...”.
Η Γεωργία Γιαννακούδη έγραψε: “Η μεγάλη ιδέα των Βουλγάρων και οι ορέξεις τους για την Μακεδονία και ειδικά την πόλη μας δεν έπαψε ποτέ να υφίσταται! Τότε με τα όπλα και τώρα ειρηνικά! Σε λίγο θα γίνουμε επαρχία της Βουλγαρίας χωρίς να το καταλάβουμε!
Εδώ έγκειται και η διαφορά μεταξύ ιταλικής, γερμανικής και βουλγαρικής κατοχής. Οι Ιταλοί και οι Γερμανοί αναγνώριζα των ότι βρίσκονται σε μια ξένη χώρα ως δύναμη κατοχής, ενώ οι Βούλγαροι προπαγάνδιζαν ότι βρίσκονται σε «απελευθερωμένο βουλγαρικό έδαφος» και σκόπευαν να μείνουν οριστικά.
Η Βουλγαρία ισχυριζόταν πως δεν κατέλαβε, αλλά απελευθέρωσε περιοχές, οι οποίες ήταν βουλγαρικό εθνικό έδαφος με αδύναμο βουλγαρικό πληθυσμό, λόγω της προ ηγηθείσας πολιτικής εξελληνισμού του ελληνικού κράτους”.
Η Ελένη Λογοθέτη έγραψε: “Ένα από τα κτίρια αυτά, το μεγάλο, στο πλάι, ανήκε στον πατέρα μου, Γεώργιο Κεχαγιά και ήταν ξενοδοχείο. Λεγόταν Κωνσταντινούπολις και τη διαχείρισή του την είχε κάποιος που ονομαζόταν Γάκης”.
Ένα άλλο στοιχείο της φωτογραφίας είναι ο εξωτερικός περίβολος του ταφικού μνημείου της μάνας του Μεχμέτ Αλή. Τα μάρμαρα βρίσκονται .. ακόμα και σήμερα στον ίδιο χώρο ως .. συμπλήρωμα στην ανάπλαση που έγινε το 1969.
Αρκετά από αυτά , όπως και το ταφικό μνημείο μεταφέρθηκε στον περιβάλλοντα χώρο του Μουσείου, σήμερα, του σπιτιού του Μεχμέτ Αλή στην συνοικία της Παναγίας.
