γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Ένα ακόμα τεκμήριο ιστορίας σας παρουσιάζω με την βοήθεια του καλού μου φίλου Βασίλη Γιαννογλούδη που είναι ο Αντιπρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης και Έρευνας της Ιστορίας των Σερρών (Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.) και μου έστειλε ηλεκτρονικά το τεκμήριο αυτό. Πρόκειται για το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδος “Μακεδονία” την 3η Δεκεμβρίου του 1952, το οποίο καταγράφει την ιστορική επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη με εικόνα από την υποδοχή του στο Λιμάνι της Καβάλας.
Η επίσκεψη του Τζελάλ Μπαγιάρ το 1952 ήταν σε μια περίοδος εξαιρετικής προσέγγισης και φιλίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία ενισχύθηκε από την ταυτόχρονη ένταξη των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ (North Atlantic Treaty Organization) τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους.
Ο Τούρκος Πρόεδρος έφτασε στην Ελλάδα στις 25 Νοεμβρίου 1952. Μετά την Αθήνα, ταξίδεψε στη Βόρεια Ελλάδα συνοδευόμενος από τον Βασιλιά Παύλο και τη Βασίλισσα Φρειδερίκη. Όπως αναφέρει ο τίτλος της εφημερίδας, οι επίσημοι έτυχαν “μεγαλειώδους υποδοχής” στην Καβάλα, την Ξάνθη και την Κομοτηνή. Η φωτογραφία στο πρωτοσέλιδο δείχνει την υποδοχή στο λιμάνι της Καβάλας, όπου είχε καταπλεύσει η τουρκική προεδρική θαλαμηγός “Σαβαρόνα”. Κεντρικό γεγονός της επίσκεψης στη Θράκη ήταν τα εγκαίνια του μειονοτικού γυμνασίου στην Κομοτηνή, το οποίο έλαβε το όνομα “Γυμνάσιο Τζελάλ Μπαγιάρ” ως ένδειξη ελληνοτουρκικής φιλίας.
Είχε προηγηθεί επίσκεψη του Βασιλιά Παύλου και της Βασίλισσας Φρειδερίκης στην Τουρκία τον Ιούνιο του 1952 (8-16 Ιουνίου) που αποτέλεσε μια ιστορική στιγμή “άνοιξης” στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ήταν η πρώτη φορά από την εποχή των Παλαιολόγων που Έλληνας μονάρχης επισκεπτόταν επίσημα την Κωνσταντινούπολη.
Αυτή ήταν η τελευταία επίσημη επίσκεψη Τούρκου Προέδρου στην Ελλάδα για τα επόμενα 65 χρόνια, μέχρι την επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως προέδρου της Τουρκίας το 2017, να σημειώσω εδώ ότι ο Ρ. Ερντογάν επισκέφθηκε την Θράκη, ως πρωθυπουργός το 2004 και μάλιστα με άφιξη στο αεροδρόμιο Μέγας Αλέξανδρος της Καβάλας). Η περίοδος στις αρχές της δεκαετίας του 1950, θεωρείται το “απόγειο” των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών πριν από την κρίση του Κυπριακού και τα Σεπτεμβριανά του 1955.
