γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Λιμάνι Καβάλας στις πρώτες δεκαετίες του περασμένου αιώνα, η φωτογραφία, κάρτ -ποστάλ , στον μικρό μόλο όπου οι αχθοφόροι του καπνού με το αρκαλίκι στην πλάτη κουβαλούν τα επεξεργασμένα καπνά σε δεμάτια, στην μαούνα, που με την σειρά της θα τα μεταφέρει στα πλοία που ήταν αρόδο στο Λιμάνι και με αυτά, στις αγορές της Ευρώπης και της Αμερικής.
Είναι ο μόλος του "Λατίνου" όπως τον έλεγαν οι Καβαλιώτες και ήταν μπροστά στο Καπνομάγαζο των “Αλατίνη” , της μεγάλης οικογένειας από την Θεσσαλονίκη που είχε καπνεργοστάσια από τις πρώτες στην Καβάλα, από τα τέλη του 19ου αιώνα.
Τα δεμάτια επεξεργασμένα καπνά οι παλιοί καπνεργάτες, τα λέγανε τόγκες. Ποια ήταν όμως η “Τόγκα”;
Ο Δημήτρης Χατζηχρήστου, ο κουμπάρος μου και εξαιρετικός στην συγγραφή και στην εξιστόρηση με πληροφόρησε ότι: “Tonga είναι η κουκούλα στα ισπανικά...
Επειδή τα δέματα του καπνού τυλίγονταν με τη λινάτσα που έραβαν οι καπνεργάτριες γύρω από το δέμα, ουσιαστικά... κουκουλώνονταν...
Όσο για την επεξεργασία του καπνού, ερχόταν στα καπνομάγαζα σε δέματα και χωρισμένα σε κατηγορίες...
Τα πρώτα, τα δεύτερα, τα τρίτα και μερικές φορές τα τέταρτα... Όσο πιο κάτω η κατηγορία, τόσο πιο χάλια ποιοτικά ο καπνός...
Τα δέματα πήγαιναν πρώτα στο υγραντήριο, για να υγρανθεί ο καπνός, να μην σπάζουν τα φύλλα κατά την επεξεργασία. Στη συνέχεια πήγαιναν στο διαλογητήριο, όπου οι καπνεργάτριες ξεδιάλεγαν τα φύλλα, ανάλογα με την καταλληλότητα τους.
Τα πρώτα περνούσαν σχεδόν όλα, τα δεύτερα λιγότερα και ούτω το καθεξής. Τα διαλεγμένα, μέσω μεταφορικών ταινιών πήγαιναν στις πατητικές μηχανές, και γινόταν σε σιδερένιες κάσες η δεματοποίηση και τέλος οι καπνεργάτριες ανά δύο, άνοιγαν τις μεταλλικές κάσες και έραβαν γύρω από τον καπνό την λινάτσα και γινόταν η τόγκα.
Αυτά αγαπητέ μου κουμπάρε από την μικρή εμπειρία μου, ως.... καπνεργάτης. Δυο καλοκαίρια είχα δουλέψει στην καπνεργασία πριν τελειώσω το λύκειο”.
