Μια ημερομηνία-ορόσημο που έχει χαραχτεί ανεξίτηλα στη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας αποτελεί η 15η Αυγούστου του 2010.
Εκείνη την ημέρα, η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στο όρος Μελά της Τραπεζούντας «ζωντάνεψε» ξανά, προσφέροντας μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας, με πρωταγωνιστή τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας κυρό Παύλο.
Το τέλος μιας σιωπής 88 ετών
Η Πατριαρχική Θεία Λειτουργία εκείνου του Δεκαπενταύγουστου ήταν η πρώτη που τελέστηκε στο ιστορικό μοναστήρι έπειτα από 88 ολόκληρα χρόνια «ληθάργου και σιωπής», μετά δηλαδή τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922-1923.
Της ιστορικής αυτής λειτουργίας προεξήρχε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος τη χαρακτήρισε ως «κορυφαίο θρησκευτικό και ιστορικό γεγονός». Η τέλεσή της κατέστη δυνατή όταν η τουρκική κυβέρνηση (μέσω του τότε υπουργού Πολιτισμού, Ερτουγρούλ Γκιουνάι) παραχώρησε ειδική άδεια για να ανοίγει το μνημείο για λειτουργία μία φορά τον χρόνο, ανήμερα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Περίπου 7.000 προσκυνητές —κυρίως Πόντιοι από την Ελλάδα, τη Ρωσία και τη Γεωργία— ταξίδεψαν τότε στην Τραπεζούντα για να ζήσουν αυτή τη μοναδική στιγμή σε ένα κλίμα βαθιάς θρησκευτικής κατάνυξης και εθνικής συγκίνησης.
Η στιγμή που «λύγισε» ο μακαριστός Δράμας Παύλος
Το πιο δυνατό και συγκλονιστικό στιγμιότυπο της ημέρας, ωστόσο, ανήκε στον αείμνηστο Μητροπολίτη Δράμας Παύλο. Έναν ιεράρχη με βαθιές ποντιακές ρίζες και άσβεστη αγάπη για την παράδοση, ο οποίος έφυγε από τη ζωή τον Μάιο του 2022.
Μετά το πέρας της ιστορικής Θείας Λειτουργίας μέσα στη Μονή, ο μακαριστός Παύλος πήρε το μικρόφωνο. Υπό τους ήχους της ποντιακής λύρας και φανερά δακρυσμένος, άρχισε να τραγουδά το παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι «Αητέν'τς Επαραπέτανεν» (Ο Αητός πετούσε).
Η εικόνα του ιεράρχη να καταθέτει την ψυχή του τραγουδώντας, έκανε τους χιλιάδες πιστούς να ριγήσουν, δημιουργώντας ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που προκαλεί δέος και συγκίνηση μέχρι και σήμερα.
