Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και βαθιά κατάνυξη τιμάται, όπως συμβαίνει εδώ και περισσότερους από δύο αιώνες, η μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου σε ολόκληρο το νησί της Θάσου.
Επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων για το «Πάσχα του Θέρους» αποτελεί ο παραδοσιακός οικισμός της Παναγίας –ο οποίος φέρει το όνομα της Θεομήτορος– και ο ιστορικός Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου. Πλήθος πιστών και προσκυνητών, όχι μόνο από το νησί και την ευρύτερη περιοχή, αλλά και από ολόκληρη την Ελλάδα, συρρέει με ευλάβεια για να τιμήσει τη χάρη Της.
Το πρόγραμμα των ιερών ακολουθιών και το παραδοσιακό έθιμο
Η ιερά πανήγυρη ξεκινάει την παραμονή της εορτής με τον πανηγυρικό Εσπερινό και την ολονύκτια προσευχή των πιστών. Ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου τελείται η πανηγυρική Θεία Λειτουργία, την οποία ακολουθεί η λιτάνευση της θαυματουργού ιεράς εικόνας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου —η οποία χρονολογείται από το 1758— στους δρόμους του χωριού.
Μετά το πέρας της λιτανείας, αναβιώνει ένα παλαιό έθιμο της περιοχής με την προσφορά του παραδοσιακού «κουλμπανιού» (φαγητό με κρέας), ενώ το ίδιο εσπέρας τελείται η κατανυκτική Ακολουθία του Επιταφίου της Θεοτόκου.
Αναλυτικά το πρόγραμμα
Παραμονή (14 Αυγούστου): Η ιερά πανήγυρη ξεκινά με την τέλεση του πανηγυρικού Εσπερινού και συνεχίζεται με την ολονύκτια προσευχή των πιστών.
Ανήμερα (15 Αυγούστου - Πρωί): Τελείται η πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Αμέσως μετά, πραγματοποιείται η λιτάνευση της ιστορικής θαυματουργού εικόνας της Παναγίας (του 1758) στα σοκάκια του χωριού, ενώ ακολουθεί η προσφορά του παραδοσιακού «κουλμπανιού» (φαγητό με κρέας) σύμφωνα με το παλαιό έθιμο.
Ανήμερα (15 Αυγούστου - Εσπέρας): Ο κύκλος των λατρευτικών εκδηλώσεων κλείνει με την κατανυκτική Ακολουθία του Επιταφίου της Θεοτόκου.
Ένα μνημείο πίστεως, ιστορίας και πολιτισμού
Ο περικαλλής Ιερός Ναός της Κοιμήσεως, μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική με τρούλο ύψους 18 μέτρων, αποτελεί ένα σημαντικό θρησκευτικό και πολιτισμικό μνημείο. Η ανοικοδόμησή του ολοκληρώθηκε το 1830, χάρη στη σημαντική συνδρομή της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου και των κατοίκων της Θάσου. Τα εγκαίνιά του πραγματοποιήθηκαν το 1831 από τον Αναστασιουπόλεως κ. Άνθιμο, βοηθό Επίσκοπο του Μητροπολίτου Μαρωνείας, στη δικαιοδοσία του οποίου υπαγόταν τότε εκκλησιαστικά το νησί. Το δε περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο φιλοτεχνήθηκε και τοποθετήθηκε το 1881 από έμπειρους τεχνίτες που προέρχονταν από τον Βόλο.
Ξεχωριστή θέση τιμής και σεβασμού στο εσωτερικό του ναού κατέχει η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας της Παντοβλεπούσης (1814).
Παράλληλα, παλαιά εκκλησιαστικά κειμήλια και ιερές εικόνες φυλάσσονται με προσοχή στο Εκκλησιαστικό Κειμηλιαρχείο του ναού, το οποίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του μακαριστού Μητροπολίτου Φιλίππων κυρού Προκοπίου Τσακουμάκα.
