γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Αυτή η ιστορική φωτογραφία εικονίζει την πόλη της Καβάλας, με κεντρικό σημείο τη χερσόνησο της Παναγίας, στην εικόνα κυριαρχούν δύο από τα πιο εμβληματικά μνημεία της πόλης:
Οι Καμάρες (Υδραγωγείο) το εντυπωσιακό τοξωτό οικοδόμημα στα αριστερά, το οποίο αποτελούσε την γέφυρα μεταφοράς του νερού στην χερσόνησο.
Το Φρούριο (Ακρόπολη) όπου το κάστρο δεσπόζει στην κορυφή του λόφου, η σημερινή μορφή του οποίου χρονολογείται κυρίως από την Οθωμανική περίοδο.
Η συγκεκριμένη λήψη προσφέρει μια σπάνια ματιά στην πολεοδομική εικόνα της Καβάλας πριν από τις μεγάλες αλλαγές του 20ού αιώνα, με τα παραδοσιακά σπίτια να απλώνονται γύρω από τον λόφο της παλιάς πόλης. Δεν υπάρχει στην εικόνα το Δικαστικό Μέγαρο αλλά ούτε και τα κτίρια – κατοικίες των Οθωμανών στην συνοικία της Παναγίας (σημερινά κτίρια του 5ου Γυμνασίου). Γύρω από το χώρο όπου είναι το πρώην Δικαστικό Μέγαρο διακρίνουμε ένα ακόμα νεκροταφείο της Μουσουλμανικής κοινότητας.
Παρόμοιες φωτογραφίες της περιοχής χρονολογούνται από τα μέσα του 19ου αιώνα (μετά το 1853) έως τις αρχές του 20ού αιώνα (περίπου 1913-1915).
Στην κάτω αριστερή γωνία της φωτογραφίας αναγράφεται στα γαλλικά η φράση: “1096 - Vue générale de Cavalla” δηλαδή: “1096 - Γενική άποψη της Καβάλας”, ο αριθμός «1096» είναι ο σειριακός αριθμός της λήψης στον κατάλογο του φωτογράφου.
Η φωτογραφία αυτή είναι έργο του διάσημου γαλλικού φωτογραφικού οίκου Maison Bonfils, ο οποίος ιδρύθηκε από τον Félix Bonfils το 1867 στον Λίβανο. Ο οίκος Bonfils ειδικευόταν στην αποτύπωση τοπίων και μνημείων της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Μέρος του αρχείου Bonfils βρίσκεται στις συλλογές του συλλογών του Πανεπιστημίου Harvard αλλά και στην National Gallery of Art).
Η λήψη χρονολογείται περίπου στο 1880-1890, περίοδο κατά την οποία ο οίκος Bonfils πραγματοποίησε εκτεταμένες φωτογραφικές αποστολές στην περιοχή.
Ο οίκος Maison Bonfils υπήρξε ένας από τους πιο παραγωγικούς και σημαντικούς φωτογραφικούς οίκους του 19ου αιώνα στην Εγγύς Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η δράση του ξεκίνησε το 1867, όταν ο Γάλλος φωτογράφος Félix Bonfils, μαζί με τη σύζυγό του Marie-Lydie Cabanis, μετακόμισαν από τη Γαλλία στη Βηρυτό (τότε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) και ίδρυσαν το πρώτο τους στούντιο.
Ο οίκος Bonfils έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην καταγραφή του ελληνικού τοπίου και των μνημείων κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα:
Ο Félix Bonfils πραγματοποίησε τουλάχιστον δύο μεγάλες αποστολές στην Ελλάδα, το 1868 και το 1875. Κατέγραψε συστηματικά τα αρχαία μνημεία της Αθήνας (Ακρόπολη, Παρθενώνας), πανοράματα του Πειραιά, καθώς και σημαντικές πόλεις-λιμάνια όπως η Καβάλα και η Κωνσταντινούπολη.
