γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Εκατοντάδες συμπολίτες αλλά και οι επισκέπτες της πόλης μας και αυτό το καλοκαίρι, καθημερινά περπατούν στη παραλία της Καβάλας, της πόλης της ..καρδιάς μας.
Ας γνωρίσουμε όμως και μερικά στοιχεία για την ..παραλία, το Λιμάνι, δηλαδή την κατασκευή του.
Θα ξεκινήσω από τις μεγάλες.. κίτρινες “μπίντες» που τις βλέπουμε από το Ν.Ο.Κ. μέχρι την άκρη του Λιμανιού μας, γράφουν τα στοιχεία “ΕΡ.ΘΑ.”.
Το συνεχές .. βάψιμο τους και η έλλειψη ουσιαστικής συντήρησης τείνουν να .. εξαφανίσουν τα χαρακτηριστικά αυτού του ιστορικού πλέον βιομηχανικού τεκμηρίου του Λιμανιού μας.
Η ΕΡ.ΘΑ ήταν η κατασκευάστρια εταιρεία του Λιμανιού. Ήταν η: “Ανώνυμος Εργοληπτική Εταιρεία Θαλασσίων και Υδραυλικών Έργων εν Ελλάδι» («ΕΡ-ΘΑ») , η εταιρεία είχε την εποχή εκείνη, μετοχικό κεφάλαιο ύψους 31.000 λιρών στερλινών.
Πρόεδρος της εταιρείας ήταν ο Γ. Παπαγεωργίου, αντιπρόεδρος ο τσιμεντοβιομήχανος Ανδρέας Χατζηκυριάκο, ο οποίος μετείχε, επίσης, στην «ΕΡΕΚΑ», και διευθυντής της εταιρείας ήταν ο μηχανικός Αριστ. Σακελλαρόπουλος.
Στην «ΕΡ-ΘΑ» μετείχε η εταιρεία «Όλυμπος» του Βόλου. Η εταιρεία είχε υποκαταστήματα στον Βόλο, στη Μυτιλήνη, στο Κατάκολο.
Ιδιαιτέρως επισημαίνονται ότι η εταιρεία κατασκεύασε τα λιμενικά έργα εκτός της Καβάλας αλλά και αυτά στον Βόλο, στη Σάμο, στη Σύρο, στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, στο Κατάκολο, στην Πρέβεζα και στην Θεσσαλονίκη.
Η υπόθεση για την κατασκευή του λιμανιού ξεκίνησε το 1912. Η Γαλλική εταιρία: “Αμπέλ Γκουβρέ” έκανε την μελέτη για λογαριασμό της Οθωμανικής διοίκησης , το θέμα του λιμανιού παρέμεινε σε εκκρεμότητα λόγω των Βαλκανικών πολέμων.
Το 1920 δημιουργήθηκε το Λιμενικό Ταμείο . Επιδίωξε αμέσως τη δημιουργία ασφαλούς λιμανιού. Οι φόροι , που επιβάλλονταν κυρίως στην εξαγωγή καπνών, αυξήθηκαν προκειμένου να συγκεντρωθούν χρήματα για να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Το 1922 ο Ιταλός Μηχανικός N. Andruzzi έκανε μία πρώτη μελέτη, η οποία τελικά απορρίφτηκε. Ο Άγγελος Γκίνης, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και λιμενολόγος, εκπονεί μια νέα μελέτη το 1924 και αποτελεί τη βάση για τα μεταγενέστερα λιμενικά έργα. Προβλέπονταν δύο μόλοι.
Ο πρώτος (σημερινός) λιμενοβραχίονας, με μήκος 637 μέτρα, θα ξεκινούσε από την άκρη της χερσονήσου και θα συνέχιζε παράλληλα προς την στεριά, ενώ ο δεύτερος θα εκτεινόταν κάθετα προς τον πρώτο.
Τότε τα χρήματα δεν συγκεντρώθηκαν δηλαδή το ποσό των 75 εκατομμυρίων δραχμών που χρειαζόταν για την κατασκευή. Έτσι αποφασίστηκε το χτίσιμο ενός μικρού “λιμενίσκου” που κόστισε 2,3 εκατομμύρια δραχμές και ολοκληρώθηκε σε ένα χρόνο, ενώ τη διετία 1924-25 επιχωματώθηκε ο χώρος μπροστά από το Λιμεναρχείο, μια έκταση 23 στρεμμάτων.
Τα οικονομικά προβλήματα αλλά και δικαστικές “περιπέτειες” με την Γαλλική εταιρεία ήταν δύο από τα σημαντικά προβλήματα που δεν “άφηναν” την κατασκευή του λιμανιού να ολοκληρωθεί.
Το 1926 άλλαξε με Νόμο και ο τρόπος φορολογίας του καπνού που προοριζόταν για εξαγωγή, κάνοντας τα έσοδα του Λιμενικού Ταμείου να μειωθούν κατά πολύ και έτσι η αποπεράτωση όλων των λιμενικών υποδομών έμοιαζε αδύνατη.
Τότε η Λιμενική Επιτροπή θεώρησε εφικτή την κατασκευή μόνο ενός μέρους του έργου. Έτσι κατασκευάστηκε όλος ο προσήνεμος μόλος, το κρηπίδωμα κι έγινε εκβάθυνση της λιμενολεκάνης. Τον Ιούλιο του 1928 το έργο ανέλαβε να κατασκευάσει η Ανώνυμη Εργολαβική Εταιρία Θαλασσίων και Υδραυλικών Έργων (ΕΡ-ΘΑ).
Το Μάρτιο του 1929 υπογράφτηκε η σχετική σύμβαση και στις 4 Νοέμβριου του ίδιου έτους ο Ελευθέριος Βενιζέλος τοποθετεί τον θεμέλιο λίθο για την έναρξη των εργασιών κατασκευής του έργου.
Εντυπωσιασμένος από την Καβάλα μιλά στους πολίτες της από τον εξώστη του τότε Δημαρχείου, το σημερινό Μέγαρο Τόκου ,ενώ συγχρόνως θα σχολιάσει: “Πρώτη φορά βλέπω πόλη να έχει στραμμένα τα νότα της προς την θάλασσα”.
Μεγάλοι ογκόλιθοι, φυσικοί και τεχνητοί συγκεντρώνονται για την κατασκευή του λιμενοβραχίονα, αλλά, και πολλά προβλήματα.
Ήταν οι καιρικές συνθήκες, οι απεργίες, οι τεχνικές δυσχέρειες και τα ατυχήματα οι αιτίες που επιβράδυναν την ολοκλήρωση του έργου.
Το μεγαλύτερο μέρος κατασκευάστηκε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930.
