( Η φωτογραφία με τα χρώματα αποτελεί ψηφιακή αναπαράσταση σε υπολογιστή από τον ερευνητή της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Τόνι Κοζέλι και δεν αποτελεί σύγχρονο βανδαλισμό).
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή για την Αρχαία Αγορά της Θάσου μετατράπηκε άθελά της σε πεδίο παρεξηγήσεων στα social media.
Αιτία στάθηκε μια φωτογραφία που, με την πρώτη ματιά, έκανε πολλούς να πιστέψουν ότι ιστορικά μνημεία του νησιού έπεσαν θύμα σύγχρονων, ασυνείδητων βάνδαλων. Η αλήθεια, ωστόσο, αποδεικνύει ότι τα «γκράφιτι» δεν είναι καθόλου σύγχρονη εφεύρεση.
Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Τόνι Κοζέλι (Tony Kozelj), εργαζόμενος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στη Θάσο, ο οποίος εδώ και χρόνια μελετά και αναδεικνύει την ιστορική κληρονομιά του νησιού. Σε πρόσφατη ανάρτησή του, θέλησε να παρουσιάσει κάτι σπάνιο: αρχαία σκαλίσματα και συνθήματα πάνω σε πέτρινους όγκους της Αρχαίας Αγοράς, τα οποία χρονολογούνται από την εποχή του αυτοκράτορα Αυγούστου.
Η ψηφιακή επεξεργασία που έφερε την παρεξήγηση
Επειδή το πέρασμα 2.000 ετών έχει κάνει αυτά τα χαράγματα σχεδόν αόρατα στο γυμνό μάτι (φαίνονται κυρίως τον χειμώνα με τον κατάλληλο φωτισμό, όπως εξηγεί ο ίδιος), ο κ. Κοζέλι χρησιμοποίησε ένα πρόγραμμα υπολογιστή για να τα «χρωματίσει» ψηφιακά. Στην παρουσίασή του, έβαλε την αυθεντική, φθαρμένη πέτρα πάνω, και ακριβώς από κάτω την ίδια πέτρα με ψηφιακά κόκκινα και μπλε χρώματα, ώστε να γίνουν ορατά τα σχέδια, οι κύκλοι και γράμματα (όπως οι λέξεις «ΣΕΒΑΣΤΗ» και «ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ»).
Αυτή η αγνή πρόθεση για... οπτικοποίηση, ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει σχόλια.
Ορισμένοι χρήστες νόμισαν ότι η φωτογραφία είναι κατασκευασμένη από Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Άλλοι, αγνοώντας την εξήγηση του ερευνητή, εξοργίστηκαν πιστεύοντας ότι πρόκειται για σύγχρονη βεβήλωση. «Αυτό δεν είναι γκράφιτι, είναι αίσχος! Στην Ευρώπη θα συλλαμβάνονταν γι' αυτό, αλλά στη χώρα των γοριλών ο καθένας κάνει ό,τι θέλει», έγραψε χαρακτηριστικά σε σχόλιό του ένας χρήστης, πιστεύοντας πως βλέπει έργο σύγχρονων βάνδαλων.
Η απάντηση: οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έκαναν... γκράφιτι
Όπως εξήγησε υπομονετικά ο κ. Κοζέλι —αλλά και ορισμένοι παρατηρητικοί Έλληνες χρήστες που έσπευσαν να ξεκαθαρίσουν το τοπίο—, κανείς δεν έβαψε τα αρχαία. Ο χρωματισμός έγινε αποκλειστικά στην οθόνη του υπολογιστή για να κατανοήσουμε τι έγραφαν οι αρχαίοι.
Το εντυπωσιακό συμπέρασμα αυτής της αρχαιολογικής παρατήρησης είναι ότι η ανθρώπινη φύση παραμένει ίδια μέσα στους αιώνες. Όπως ακριβώς σήμερα βλέπουμε συνθήματα και σχέδια με σπρέι σε δημόσια κτίρια, έτσι και στα ρωμαϊκά χρόνια (εποχή Αυγούστου), οι κάτοικοι της Θάσου χάραζαν τα δικά τους «γκράφιτι», ονόματα και σύμβολα πάνω στα μάρμαρα της Αγοράς. Αυτά τα άλλοτε «παράνομα» συνθήματα, σήμερα αποτελούν πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια που μας ρίχνουν φως στην καθημερινότητα της αρχαίας Θάσου.
