Νέα εποχή στη διακίνηση των αγροτικών προϊόντων εγκαινιάζει η ΑΑΔΕ, βάζοντας οριστικό τέλος στα παραδοσιακά χειρόγραφα παραστατικά.
Ένα νέο, αυστηρότερο ψηφιακό πλαίσιο μπαίνει σε εφαρμογή, αλλάζοντας ριζικά την καθημερινότητα για τους παραγωγούς, τους πωλητές των λαϊκών αγορών και τα ελαιοτριβεία.
Η μεγάλη ανατροπή έρχεται με την υποχρεωτική δεύτερη φάση της ψηφιακής παρακολούθησης αποθεμάτων, η οποία κάνει πρεμιέρα στις 12 Οκτωβρίου 2026. Από εκείνη την ημέρα, ο έλεγχος της ΑΑΔΕ απλώνεται ψηφιακά σε κάθε στάδιο της φόρτωσης, της μεταφόρτωσης και της τελικής παραλαβής.
Μέχρι τότε, η διαβίβαση αυτών των δεδομένων στο myDATA παραμένει προαιρετική, με την πρώτη φάση της έκδοσης και διαβίβασης παραστατικών να εφαρμόζεται ήδη υποχρεωτικά από τον Δεκέμβριο του 2025.
Στο μέτωπο των λαϊκών αγορών το τοπίο ξεκαθαρίζει εντελώς. Κάθε παραγωγός που φορτώνει το εμπόρευμά του από το χωράφι με προορισμό τον πάγκο της λαϊκής, οφείλει να εκδίδει Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής.
Το μπλοκάκι επιβιώνει οριακά μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026, καθώς την αμέσως επόμενη ημέρα το σύστημα γίνεται υποχρεωτικά ψηφιακό.
Για τα απούλητα προϊόντα που επιστρέφουν στη βάση τους, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει πως ο παραγωγός γλιτώνει τη γραφειοκρατία ενός νέου εγγράφου.
Το ταξίδι της επιστροφής καλύπτεται απολύτως από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, χωρίς καν να απαιτείται ενδιάμεση ενημέρωση για τις ποσότητες που πουλήθηκαν μέσα στη μέρα. Μόλις το φορτηγό φτάσει πίσω στην εγκατάσταση, εκδίδεται απλώς ένα Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής για να καταγραφεί το εμπόρευμα που περίσσεψε.
Εξίσου ευέλικτο είναι το σύστημα για όσους συμμετέχουν διαδοχικά σε δύο ή περισσότερες λαϊκές αγορές, χωρίς ενδιάμεση επιστροφή.
Ολόκληρη η διαδρομή καλύπτεται από το αρχικό έγγραφο, αρκεί να έχουν αναγραφεί εξ αρχής όλες οι προγραμματισμένες στάσεις. Μετά την ολοκλήρωση της διαδρομής, εκδίδεται ξανά Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής για όσα προϊόντα απομένουν.
Αντίστοιχη διευκόλυνση απολαμβάνουν και οι επαγγελματίες πωλητές που αγοράζουν από παραγωγούς ή χονδρεμπόρους, καλύπτοντας τη διαδρομή με το ψηφιακό παραστατικό αγοράς του προμηθευτή τους, αρκεί να φαίνονται τα στοιχεία και οι ημερομηνίες.
Παράλληλα, οι πωλητές βιομηχανικών ή βιοτεχνικών ειδών που διατηρούν και φυσικό κατάστημα, απαλλάσσονται από το ψηφιακό παραστατικό διακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι κόβουν χωριστά τιμολόγια για το εμπόρευμα που πάει στις υπαίθριες αγορές.
Στον τομέα του ελαιολάδου, τα ελαιοτριβεία και οι παραγωγοί μπαίνουν σε ένα ειδικό μεταβατικό καθεστώς. Οι ελαιοπαραγωγοί του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ με τζίρο έως 200.000 ευρώ το 2022, εξακολουθούν να απαλλάσσονται από το ψηφιακό δελτίο αποστολής μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 2026. Βασική προϋπόθεση είναι το ελαιοτριβείο να εκδίδει το απαιτούμενο Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας στις 12 Οκτωβρίου, η ψηφιακή διαδικασία ενεργοποιείται και για αυτή την κατηγορία.
Μια σημαντική εναλλακτική που προσφέρει η ΑΑΔΕ είναι η Αντίστροφη Διακίνηση. Ο συνεταιρισμός, ο έμπορος ή το ελαιοτριβείο μπορούν να εκδώσουν το παραστατικό για λογαριασμό του αγρότη του κανονικού καθεστώτος πριν ξεκινήσει το δρομολόγιο, ακόμα και αν το φορτίο μεταφέρεται με όχημα του ίδιου του παραγωγού.
Για τους αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ, η διαδικασία απλοποιείται περαιτέρω, αφού εξαιρούνται από το ψηφιακό δελτίο αποστολής όταν μεταφέρουν οι ίδιοι τα προϊόντα τους. Κατά την παραλαβή, ο αγοραστής εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής, ενώ αν η παραλαβή γίνει απευθείας στο χωράφι, εκδίδεται ψηφιακό δελτίο Αντίστροφης Διακίνησης.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δείχνουν επίσης ανοχή στις πολύ μικρές αποστάσεις. Μεταφορές κάτω των δέκα χιλιομέτρων ανάμεσα σε χωράφια, στάβλους, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και αποθήκες του ίδιου ιδιοκτήτη γίνονται χωρίς κανένα ψηφιακό παραστατικό, ακόμα και αν οι χώροι αυτοί δεν είναι δηλωμένοι στο φορολογικό Μητρώο.
Τέλος, έχει υπάρξει ειδική μέριμνα για τα ψηφιακά απρόοπτα. Σε περίπτωση που κοπεί το ρεύμα ή χαθεί η σύνδεση στο διαδίκτυο, η μεταφορά δεν σταματά.
Το παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη απώλειας σύνδεσης και διαβιβάζεται στο σύστημα μόλις αποκατασταθεί η πρόσβαση. Εάν ο παραγωγός βρίσκεται εκτός εγκατάστασης και το myDATAapp δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί, επιτρέπεται κατ' εξαίρεση η χρήση του χειρόγραφου δελτίου.
