γράφει ο
Βασίλης Λωλίδης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ
Κάτω από τον ανοιξιάτικο ουρανό της ορεινής Δράμας, άνθρωποι κάθε ηλικίας σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο γύρω από ένα δέντρο. Κρατιούνται από τα χέρια, τραγουδούν, γελούν, μοιράζονται.
Γύρω τους, πάγκοι γεμάτοι σπόρους, πρόσωπα από διαφορετικές χώρες, εικόνες, μυρωδιές της φύσης, δράσεις, εργαστήρια, χειροποίητες δημιουργίες. Δεν πρόκειται για μια απλή γιορτή. Είναι η ετήσια Γιορτή Σπόρων του Πελίτι. Μια ζωντανή εικόνα ενός άλλου τρόπου οργάνωσης της ζωής.
Στην Γη του Πελίτι, στην καρδιά μιας κατάφυτης και πανέμορφης έκτασης, στο Μεσοχώρι του δήμου Παρανεστίου, η 26η κατά σειρά Γιορτή Σπόρων άνοιξε και φέτος τις πόρτες της.
Μια μοναδική διοργάνωση, μια ξεχωριστή εκδήλωση που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο κίνημα των παραδοσιακών σπόρων.
Η Γιορτή Σπόρων δεν είναι απλώς μια ετήσια εκδήλωση. Είναι η κορύφωση μιας διαδρομής 31 ετών του Πελίτι, που από το 1995 εργάζεται για την συλλογή, την διατήρηση και την ελεύθερη διάδοση παραδοσιακών ποικιλιών σπόρων. Εμπνευστής αυτής της προσπάθειας ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, που συνεχίζει να αποτελεί την ψυχή της διοργάνωσης.
Καλωσορίζοντας τους επισκέπτες, δεν έκρυψε την χαρά και την ικανοποίησή του για την μεγάλη συμμετοχή του κόσμου.
«Η εντυπωσιακή παρουσία του κόσμου θυμίζει και πάλι τις μεγάλες γιορτές πριν από τον κορονοϊό», υπογραμμίζει μιλώντας στο ΑΠΕ - ΜΠΕ και προσθέτει: «η ανταπόκριση αυτή μας γεμίζει χαρά αλλά και ευθύνη.
Κάθε χρόνο διαπιστώνουμε όλο και περισσότερο την μεγάλη ανάγκη του κόσμου να επιστρέψει στην γη, στις ρίζες του.
Εξακολουθούν να είναι εκατοντάδες τα μηνύματα που λαμβάνουμε κάθε μήνα, από κάθε γωνιά της Ελλάδας, από ανθρώπους που μας ζητούν να τους στείλουμε παραδοσιακές ποικιλίες σπόρων για να τους φυτέψουν. Πριν από πέντε χρόνια είχαμε τον κορονοϊό, σήμερα έχουμε την ακρίβεια, ο κόσμος αναζητάει συνεχώς διεξόδους για να μπορέσει να είναι αυτάρκης».
Σπόροι που χαρίζονται, ανθίζουν και καρποφορούν
Για τον ίδιο, το Πελίτι δεν αφορά μόνο τους σπόρους. «Είναι σχέσεις ανθρώπων. Είναι η ανάγκη να ξανασμίξουμε με τη γη, να ξαναγίνουμε κοινότητα, στηρίζοντας ο ένας τον άλλον κάθε φορά που έχει ανάγκη», υπογραμμίζει με έμφαση, περιγράφοντας μια φιλοσοφία που υπερβαίνει τη γεωργία και αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής οργάνωσης.
Η γιορτή αυτή αποτελεί την πρώτη δημόσια εκδήλωση ανταλλαγής παραδοσιακών σπόρων στην Ελλάδα, με την πρώτη διοργάνωση να πραγματοποιείται το 1999.
Από τότε μέχρι σήμερα, έχει εμπνεύσει δεκάδες αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Κύπρος και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το 2013, μάλιστα, αναγνωρίστηκε από τους σποροφύλακες της Αυστραλίας ως η μεγαλύτερη γιορτή ανταλλαγής παραδοσιακών ποικιλιών παγκοσμίως.
Η διεθνής της διάσταση είναι εμφανής κάθε χρόνο. Αγρότες, επιστήμονες, ακτιβιστές και πολίτες από Ευρώπη, Αμερική, Αφρική και Ασία συναντιούνται στο Παρανέστι, σε ένα διήμερο εκδηλώσεων μέσα σε ένα πανέμορφο κατάφυτο περιβάλλον δημιουργώντας ένα πολυπολιτισμικό μωσαϊκό με κοινό σημείο αναφοράς τη γη και την τροφή. Κεντρικό στοιχείο της γιορτής αποτελεί η αχρήματη οικονομία.
Στη Γιορτή Σπόρων του Πελίτι, τίποτα δεν αγοράζεται και τίποτα δεν πωλείται. Όλα προσφέρονται: οι σπόροι, το φαγητό, η γνώση, η μουσική, οι εμπειρίες. Αυτό το μοντέλο βασίζεται στην εμπιστοσύνη και την αμοιβαιότητα.
Ο κάθε συμμετέχων συνεισφέρει ό,τι μπορεί και, μέσα από αυτή την συλλογική προσφορά, όλοι έχουν πρόσβαση σε όσα χρειάζονται.
«Σε μια εποχή οικονομικής αβεβαιότητας», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, «η φετινή διοργάνωση είναι αφιερωμένη στο ερώτημα πώς μπορούν οι κοινωνίες να διαχειριστούν ένα ενδεχόμενο οικονομικό κραχ.
Η απάντηση που προτείνεται μέσα από τη φιλοσοφία του Πελίτι είναι σαφής: ενίσχυση της αυτάρκειας, επανασύνδεση με τη γη και ενδυνάμωση των κοινοτήτων».
«Οι σπόροι που χαρίζονται είναι σπόροι που ανθίζουν και καρποφορούν», επισημαίνει ο εμπνευστής της γιορτής, τονίζοντας πως η ελεύθερη διάδοσή τους αποτελεί μια βαθιά πολιτική πράξη.
Παρανέστι: Ένας μικρός τόπος με μεγάλες ομορφιές
Ο δήμαρχος Παρανεστίου Αναστάσιος Καγιάογλου μιλώντας στο ΑΠΕ - ΜΠΕ υπογράμμισε την μεγάλη σημασία της γιορτής για την τοπική κοινωνία. «Χάρη σε αυτήν, το Παρανέστι έγινε γνωστό σε όλη την Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, ένας ιδιώτης, κάνει φοβερή δουλειά. Μέσα από τις πρωτοβουλίες και τις δράσεις του αναδεικνύει και προβάλει την περιοχή κι εμείς από την μεριά μας, ως δήμος προσφέρουμε κάθε δυνατή στήριξη και βοήθεια. Επιπλέον, μια τέτοια οικογιορτή, με την συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων από κάθε γωνιά της πατρίδας μας, δίνει ώθηση στην τοπική οικονομία, στηρίζοντας ποικιλότροπα τους ντόπιους επιχειρηματίες».
Είναι γεγονός πάντως πως κάθε χρόνο η Γιορτή Σπόρων του Πελίτι δίνει την δυνατότητα σε πάρα πολλούς ανθρώπους να ανακαλύψουν αυτή την πανέμορφη γωνιά της ορεινή Δράμας.
Ο δήμος Παρανεστίου είναι ένας μικρός τόπος, με λιγοστούς κατοίκους αλλά την ίδια ώρα είναι ένας τόπος με απαράμιλλη φυσική ομορφιά και μοναδικά φυσικά μνημεία, όπως το παρθένο δάσος του Φρακτού.
«Ειλικρινά, όλοι αυτοί οι άνθρωποι που ταξιδεύουν μέχρι εδώ για την γιορτή, αποτελούν τους καλύτερους πρεσβευτές για πολλούς ακόμα που θέλουν να έρθουν στο Παρανέστι και δουν από κοντά τις ομορφιές του», σημειώνει ο κ. Καγιάογλου και συνεχίζει λέγοντας: «η γιορτή περιλαμβάνει δράσεις δίπλα στο ποταμό Νέστο, ενώ οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να περπατήσουν μέσα σε πανέμορφα δάση και διπλά σε καταρράκτες, να επισκεφθούν παραδοσιακούς οικισμούς και μουσεία.
Είναι υποχρέωση και ευθύνη μας ως δημοτική αρχή να προβάλουμε τον τόπο μας, να τον αναδείξουμε με σωστό τρόπο. Σε όλα αυτά γιορτές και εκδηλώσεις του Πελίτι μας προσφέρουν μεγάλη βοήθεια».
Εργαστήρια, έθιμα γονιμότητας και συμβολικές εικόνες
Το πρόγραμμα της φετινής γιορτής περιλάμβανε εργαστήρια, όπως αυτό για τη διατήρηση των σπόρων, παρουσιάσεις τεχνολογιών χωρίς ηλεκτρική ενέργεια, από ηλιακούς φούρνους μέχρι ξηραντήρια, παρουσίαση πρακτικών φυσικής δόμησης και βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, υπαίθριο κουκλοθέατρο και ομαδικά παιχνίδια για τα παιδιά καθώς και πολιτιστικά δρώμενα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η εισαγωγή της Εσπεράντο, μιας διεθνούς γλώσσας που προωθεί την ισότιμη επικοινωνία, ως εργαλείο σύνδεσης ανθρώπων από διαφορετικές χώρες.
Παράλληλα, τα έθιμα γονιμότητας, οι παραδοσιακοί χοροί και οι μουσικές εκδηλώσεις ανέδειξαν τον βαθύ πολιτισμικό χαρακτήρα της διοργάνωσης, ενώ η έκθεση φωτογραφίας και λαογραφικού υλικού λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Ένα από τα πιο συμβολικά στιγμιότυπα ήταν ο σχηματισμός του σήματος του Πελίτι από τους ίδιους τους συμμετέχοντες, που ενώθηκαν σε έναν μεγάλο κύκλο γύρω από το κεντρικό δέντρο, τραγουδώντας την «Εαρινή συμφωνία» του Γιάννη Ρίτσου σε μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου.
Η εικόνα αυτή συνοψίζει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο το πνεύμα της γιορτής που στηρίζεται στην συλλογικότητα, την αρμονία και την ελπίδα.
Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, η ετήσια Γιορτή Σπόρων του Πελίτι προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο ζωής.
Ένα μοντέλο όπου η γνώση μοιράζεται, οι πόροι δεν εμπορευματοποιούνται και οι άνθρωποι επανασυνδέονται μεταξύ τους και με τη φύση.
Ίσως τελικά, μέσα από τους μικρούς σπόρους, να καλλιεργείται κάτι μεγαλύτερο, μια άλλη προοπτική για το μέλλον.
