γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Το Ορθόδοξο Πάσχα το έτος 1941 γιορτάστηκε την Κυριακή 20 Απριλίου, η περίοδος εκείνη έχει μείνει στην ιστορία ως το “Μαύρο Πάσχα”, καθώς συνέπεσε με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην χώρα μας και φυσικά στην Καβάλα από την 10η Απριλίου.
Οι Γερμανοί την ημέρα αυτή είχαν μπει στην πόλη. Είναι γνωστό ότι οι αρχές είχαν "φύγει" μερικές μέρες πριν αφήνοντας πίσω χάος και γιάγμα. Οι Γερμανοί ορίζουν Δήμαρχο τον γιατρό Αναστάσιο Αποστολάτο, γνώστη της Γερμανικής γλώσσας. Στις κρατικές αρχές ο μόνος ο οποίος δεν δειλιάζει και μένει, πιστός στο καθήκον, είναι ο διευθυντής της Νομαρχίας Σ. Αθανασάτος.
Μαζί με τον Δήμαρχο οργανώνουν την πόλη, σιτίζουν τους αιχμαλώτους, στο στρατόπεδο Περιγιαλίου και προσπαθούν να ανοίξουν τα καταστήματα αλλά και να επιστραφούν τα ..προϊόντα που λεηλατήθηκαν από τις κρατικές αποθήκες.
Η περίοδος εκείνη , αυτή δηλαδή πριν την έλευση των Βουλγάρων, είναι ενδιαφέρουσα, η αγωνία για το άγνωστο αλλά και η παρουσία των Γερμανών δημιουργούσε ζοφερά αισθήματα.
Οι Γερμανοί επιτιθέμενοι αναγνώρισαν τον ηρωισμό των Ελλήνων , αρκετά χρόνια μετά Γερμανοί στρατιώτες ήρθαν στην Ελλάδα και αναζήτησαν τους “αντιπάλους” τους στις μάχες εκείνες . Ένας από αυτούς ο Άντον Μπλάζιους, που είχε πολεμήσει ως δεκανέας της Βέρμαχτ στην περιοχή το 1983 επισκέφθηκε την περιοχή και απέδωσε τον οφειλόμενο σεβασμό στους νεκρούς μαχητές Έλληνες και Γερμανούς. Το 1941 ο Α. Μπλάζιους είχε και την ιδιότητα του στρατιωτικού φωτογράφου επομένως είχε και ένα τεράστιο αρχείο από φωτογραφίες και ονόματα. Εξαιτίας του Μπλάζιους τα επόμενα χρόνια Έλληνες και Γερμανοί πρώην αντίπαλοι ξανασυναντήθηκαν πολλές φορές στα Οχυρά και αναβίωσαν συγκινητικές στιγμές των ημερών του 1941. Ο Μπλάζιους είχε φωτογραφίσει σχεδόν .. όλο τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν πολεμιστής στην επίθεση κατά της Γαλλίας , μετείχε στο πόλεμο κατά της Ελλάδας στα Βαλκάνια αλλά και στην επίθεση κατά της Ρωσίας στα εδάφη της Ουκρανίας , εκεί τραυματίστηκε και νοσηλεύτηκε στην Βιέννη λίγο πριν το τέλος του πολέμου. Στις εκατοντάδες φωτογραφίες με τις οποίες αποτύπωσε όχι μόνο τις μάχες αλλά και την καθημερινότητα των στρατιωτών υπάρχουν και “εικόνες” από την παρουσία του στην Ελλάδα αρχικά στις μάχες των Οχυρών και στη συνέχεια η πορεία της μονάδας του στη Θεσσαλονίκη, τον Όλυμπο την Κατερίνη την Καβάλα (η φωτογραφία που αναρτώ είναι από τον ερχομό του Μπλάζιους στην πόλη μας και στην περιοχή του παλιού νοσοκομείου), την Κομοτηνή και μετά μέσω ξανά Βουλγαρίας και Ρουμανίας η συμμετοχή σε μάχες στην Ουκρανία την Σεβαστούπολη και την Συμφερούπολη.
Τα δημοσιεύματα είναι από τον "Ταχυδρόμο" την εφημερίδα της Καβάλας που κυκλοφόρησε για μερικές ημέρες , από συντακτική επιτροπή (πριν μερικά χρόνια η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας απέκτησε αυτά τα πολύτιμα φύλλα της εφημερίδας, μοναδικό τεκμήριο ιστορίας για την ζοφερή εκείνη περίοδο των μερικών ημερών του Απρίλη του 1941) . Με τον ερχομό των Βουλγάρων κάθε τι Ελληνικό διώχθηκε και φυσικά έκλεισε η εφημερίδα και κλάπηκαν όλα τα τυπογραφικά της στοιχεία από τους Βουλγάρους.
Τέλη Απριλίου οι Γερμανοί άφησαν ελεύθερους όλους τους στρατιωτικούς. Αρχές Μαΐου του 1941 οι Γερμανοί παρέδωσαν την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στους Βουλγάρους, αυτοί χωρίς .. μάχη μπήκαν στα Ελληνικά εδάφη.
(Σύντομα θα αναφερθώ με πολλές λεπτομέρειες σε όλα τα γεγονότα που συνέβησαν στην Καβάλα την περίοδο εκείνη Απρίλιος - Μάιος 1941.. Η έρευνα είναι σε εξέλιξη πάντως οι περισσότεροι, που έφυγαν ήταν "ξένοι" στην Καβάλα, διευθυντές τραπεζών, υπάλληλοι σε διάφορες θέσεις ευθύνης. Το πιο τραγικό είναι ότι πήραν .. τα ταμεία και έφυγαν.. αρχικά στην Θάσο και μετά στα νησιά με προορισμό την Αθήνα. Στα βιβλία της διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού γράφονται με λεπτομέρειες τα γεγονότα και η στάση ανώτερων αξιωματικών. Βέβαια θα πρέπει να ξεχωρίσουμε αυτούς που έφυγαν όταν ήρθαν οι Βούλγαροι, τον Μάιο του 1941, και απειλούνταν η ζωή τους. Να προσθέσω ότι οι Βούλγαροι γνώριζαν με κάθε λεπτομέρεια όλα για την Καβάλα και τους ανθρώπους τους.. ακόμα και πόσα παιδιά πήγαιναν στα σχολεία προ πολεμικά..)
