γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Αυτή η φωτογραφία της πόλης μας, που έχει τίτλο .. “μια βροχερή μέρα”, όπως και η σημερινή, βρίσκεται στο ψηφιακό αποθετήριο του Πανεπιστημίου Συρακουσών στην κεντρική Νέα Υόρκη με μια σειρά άλλων φωτογραφιών από όλο τον κόσμο.
Πιθανό σημείο λήψης είναι το ξενοδοχείο “ΓΑΛΑΞΙΑΣ”, αποτελεί δημιουργία του φωτογράφου Charles Clayton (Todd Webb).
Ο φωτογράφος βρέθηκε στην Καβάλα τον Οκτώβριο του 1972, όπως και στην Αθήνα την ίδια εποχή. Αυτή η εικόνα, όπως και μερικές άλλες από την Αθήνα που εικονίζουν στιγμές της καθημερινότητας είναι τα μοναδικά εκθέματα από την Ελλάδα.
Στην εικόνα στο λιμάνι, της Καβάλας, είναι οι “λαμπόβαρκες” που ακολουθούσαν τα γρι -γρι. ”Λαμπαδόρος” λεγόταν ο εργάτης γρι- γρι που δούλευε στις μικρές βάρκες με τα κουπιά τις λεγόμενες “λαμπόβαρκες” διότι είχαν πάνω τις λάμπες που τραβούσαν κοντά τους τη νύχτα τα ψάρια. Λάμπες με αμίαντο και πρεσαρισμένο με μπεκ το πετρέλαιο, έπρεπε δε όλη τη νύχτα να προσέχει ο λαμπαδόρος ώστε να μη χαθεί το φως από τις λάμπες τρομπάροντας αέρα στη φιάλη που είχε μέσα με το πετρέλαιο.
Μόνος σε μία βάρκα όλη τη νύχτα, πολλές φορές με αντίξοες καιρικές συνθήκες μέσα στα μποφόρ το κρύο, τη βροχή και να έχεις την ικανότητα να “διαβάζεις” από το “μπουρμπουλίθρες ”(φυσαλίδες) που ανέβαιναν στον αφρό τι ψάρια υπήρχαν και σε τι ποσότητα.
Ένας καλός λαμπαδόρος ποτέ δεν έπεφτε έξω στη ποσότητα αλλά και τι είδους ψάρια είχαν μαζευτεί από κάτω. Επίσης έπρεπε να σηκώνει και την άγκυρα με τα χέρια από πολλές δεκάδες οργιές νερό. Γι αυτό άλλωστε έπαιρναν και περισσότερα χρήματα απ όσους άλλους εργάτες δούλευαν στα καΐκια.
Την εποχή εκείνη το κάθε γρι- γρι είχε τέσσερις έως πέντε λαμπόβαρκες που στη πορεία για το προορισμό του έσερνε με σχοινί από πίσω σε απόσταση περίπου 10-15 μέτρων μεταξύ τους.
Οι βάρκες αφήνονταν σε διαφορετική καλάδα (ρίξιμο του διχτιού) όταν επρόκειτο για ψάρεμα στα ρηχά για κολιούς, γόπες, σαφρίδια κ.α και κάθε βράδυ γινόντουσαν τουλάχιστον πέντε “καλάδες”.
Όταν επρόκειτο για ψάρεμα στα ανοιχτά (για σαρδέλα, γαύρο) είχαν κάποια απόσταση μεταξύ τους όπου συνήθως ενώνονταν πηγαίνοντας με τα κουπιά (επειδή τα ψάρια ακολουθούσαν το φως μέσα στη νύχτα), ώστε να γίνει μια ή δύο “καλάδες”.
Ο Todd Webb είχε γεννηθεί το 1905 στο Ντιτρόιτ του Μίσιγκαν (Ο Todd Webb πέθανε τον Μάιο του 2000 σε ηλικία 94 ετών στο Central Maine). Μισό αιώνα πριν, ο διάσημος Αμερικάνος φωτογράφος βρέθηκε στην Καβάλα και την φωτογράφησε, άλλωστε είχε διακριθεί στην καταγραφή της καθημερινής ζωής και της αρχιτεκτονικής σε πόλεις.
Στη φωτογραφία διακρίνεται επίσης και μια ζυγαριά η οποία λειτουργούσε με κέρμα.. και προσθέτω και δίπλα υπάρχει ένα καλαθάκι για τα σκουπίδια .
Στην φωτογραφία διακρίνονται ..όλοι άνδρες και μια γυναίκα με την ομπρέλα..
Ο φίλος μου Ανδρέας Λαδάς μου έγραψε ότι: “Πιθανόν να περιμένουν το λεωφορείο, γιατί κάπου εκεί περίμενε η βάρδια, των εργαζομένων που πήγαινε στην ΒΦΛ”.
H Victoria Politi με έγραψε: “Τις θυμάμαι να ξεκινούν από το λιμάνι κάθε απόγευμα, λίγο πριν σουρουπώσει. Μπροστά το γρι γρι και από πίσω δεμένες οι βάρκες. Αλησμόνητες εικόνες”.
Ελευθέριος Παπαγιαννάκης μου έγραψε: “Πριν από αρκετά χρόνια, πήγα δύο νύχτες με τον θείο μου, Ευάγγελο Τζοάννου, λαμπαδόρο τότε. Ανεπανάληπτο, τους έφερα γούρι και μου έβγαλαν "κότα" δηλ. μερίδιο φυλιάτικο”.
