Πρωτοσέλιδα

γράφει ο Τάσος Αποστολίδης

 

Πόσο μπορεί να αλλάξει το πιο κυβερνητικό κόμμα που υπήρξε ποτέ στην Ελλάδα; Το ΠΑΣΟΚ που πολλοί αγαπούν να μισούν κι άλλοι τόσοι το αναδείκνυαν για χρόνια ως κυβέρνηση, διασπάστηκε μετά το 2010 σε πολλά κομμάτια, τα οποία επιχείρησε να μαζέψει το 2017. Στόχος: η επανένωση να γίνει κάτω από ένα νέο όνομα κι ένα νέο αρχηγό. Με νέο ΑΦΜ.

 

Και τα δύσκολα αρχίζουν όταν αναλύεις τους στόχους.

 

Ο στόχος για νέο όνομα: οι δύο λέξεις του νέου ονόματος παραπέμπουν στο παλιό ΠΑΣΟΚ. Από τη μια το «Κίνημα» από το «Κ» του ακρωνυμίου ΠΑΣΟΚ (κρατήθηκε το ουσιαστικό, απαλείφθηκαν τα δύο επίθετα). Από την άλλη η «Αλλαγή» που παραπέμπει ευθέως στο σύνθημα του Ανδρέα Παπανδρέου που έφερνε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, ως παντοδύναμο.

 

Δεν είναι κακό το όνομα να ξυπνά αναμνήσεις. Με τη διαφορά ότι σήμερα απουσιάζει ο Ανδρέας. Αν η «Αλλαγή» του τίτλου φέρνει ως πολιτική πρόταση ουσιαστικές αλλαγές, έχει καλώς. Για την ώρα, ενεργοποιεί αντανακλαστικά, μάλλον αρνητικά. Ο κόσμος πλέον «μυρίζεται» εύκολα τα επικοινωνιακά τρικ και τις έτοιμες ατάκες.

 

Ο στόχος για νέο αρχηγό: κατά την προσπάθεια επανένωσης των κομματιών, δόθηκε η ευκαιρία ανάδειξης νέων προσώπων. Η καινοτομία του Γιώργου Παπανδρέου για διαδικασίες ανοιχτές σε όλους - και σε μη μέλη, ήταν ίσως ενδιαφέρουσα λύση την περασμένη δεκαετία, αλλά αυτή τη φορά το αποτέλεσμά της ήταν η μη αλλαγή. Είτε ψήφισε μεγάλο μέρος της ΝΔ, είτε πολλοί άσχετοι με ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι, ΔΗΜΑΡ, Κίνημα (του Γιώργου) κλπ κόμματα στα οποία διασπάστηκε ο χώρος του ΠΑΣΟΚ, η κατάληξη ήταν να μην επικρατήσει η «ανανέωση» ή η «αλλαγή» αλλά η διατήρηση του ίδιου βασικού αρχηγού.

 

Τι κακό έχει η Φώφη; Κανένα. Και όλα. Στη λογική των κομμάτων που μετά από εκλογική αδυναμία, αλλάζουν αρχηγούς (εφεύρεση ΝΔ που ακολούθησε πιστά και το ΠΑΣΟΚ), η Φώφη είναι στο μεταίχμιο «να μείνει ή να φύγει;». Κουβαλάει ήδη στην πλάτη της βάρη. Ήταν υπουργός της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου, η αποτυχία της οποίας εκτίναξε τον ΣΥΡΙΖΑ στα ύψη.

Μετά το ιστορικό χαμηλό που πέτυχε ως 7ο κόμμα (4,7%) ο Βενιζέλος τον Γενάρη του 2015, η Φώφη ως πρόεδρος οδήγησε το κόμμα στην 4η θέση (6,3%) τον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους. Αν εκεί είναι ο πήχης, μια τριτοτέταρτη θέση και στο καλύτερο όνειρο ένα ποσοστό κοντά στο 10%, όπως ειπώθηκε και με λέξεις στο συνέδριο του περασμένου Σαββατοκύριακου, τότε ουδέν κακό. Η Φώφη είναι «ό,τι πρέπει».

Αν όμως το παλιό ΠΑΣΟΚ έχει ως στόχο πραγματικά διψήφια ποσοστά και τουλάχιστον 2η θέση, με δυνατότητα ουσιαστικής «ρύθμισης» στον επόμενο σχηματισμό κυβέρνησης, τότε η εσωστρέφεια δεν θα αργήσει. Αν και τέτοιοι στόχοι ποτέ δεν συζητιούνται προκαταβολικώς, μια 4η θέση στις επόμενες εκλογές κι ένα ποσοστό πέριξ του 5% (+/- 2 μονάδες), θα ανοίξει θέμα διαδοχής.

 

Τις πταίει; Κανείς. Και όλοι. Η Φώφη Γεννηματά έχει εκλεγεί με σημαντικά ποσοστά μεταξύ των συνυποψηφίων της και το 2015 και το 2017. Το αν επιλέχθηκε από ένα σύνολο ανθρώπων που θέλουν να μείνουν πίσω και όχι να πάνε μπροστά, αυτό θα κριθεί στις επόμενες μάχες. Εκλογικές ή μη. Θα κριθεί και στην επόμενη συμμετοχή σε κυβέρνηση, ένα «άθλημα» που το ΠΑΣΟΚ γνωρίζει καλά και μπορεί να χειριστεί.

Μέχρι τότε, πρέπει ο ίδιος ο χώρος να αποκωδικοποιήσει που οφείλεται η συρρίκνωση των ποσοστών του. Ίσως είναι η μακρά πορεία στην εξουσία, ίσως η υπερβολική ταύτιση με τη ΝΔ και η μεγάλη ιδεολογική στροφή, ίσως είναι θέμα προσώπων, ίσως και θέμα «γερασμένης» πολιτικής. Ίσως και «γερασμένου» πολιτικού λόγου.

 

Η κυβερνητική φθορά: η μακρά πορεία στην εξουσία μπορεί να αποτελέσει και καμάρι αλλά και κατάρα. Στο συνέδριο του περασμένου Σαββατοκύριακου, ο φιλοξενούμενος Βασίλης Λεβέντης έθιξε εύστοχα μεν, με περισσή αγένεια δε, τα κακώς κείμενα** που οδήγησαν το ΠΑΣΟΚ στο όριο της εξαφάνισης. Η προτροπή Λεβέντη για αυτοκριτική –άσχετα αν διατυπώθηκε προσβλητικά- πρέπει να είναι αυτοσκοπός για έναν χώρο με τόσο μεγάλη συμμετοχή σε κυβερνήσεις και τόσο μεγάλη πτώση σήμερα. Εκτός αν νομίζουν ότι αρκούν μερικά χρόνια στην αντιπολίτευση για να επανέλθουν ή αρκεί η απλή αναλογική (που πολέμησαν) για να εξασφαλίσουν μερικά χαρτοφυλάκια στην επόμενη κυβέρνηση.

 

(**Αυτό που έκανε ο Λεβέντης στο συνέδριο του Κινήματος Αλλαγής, το είχε κάνει η Φώφη -πιο ευγενικά- στο συνέδριο της ΝΔ, όταν παρουσία παλιών και νέων ηγετικών στελεχών, έφερε σε εξίσου δύσκολη θέση τους οικοδεσπότες, ζητώντας ανοιχτά να ελεγχθεί η περίοδος διακυβέρνησης Καραμανλή).

 

Τα χρέη και το ΑΦΜ: Μέσα σε όλα, πρέπει να υπάρξει ειλικρίνεια στο θέμα της διαχείρισης των λαθών του παρελθόντος. Γέμισαν τα social media με καυστικά αστεία για τα χρέη του ΠΑΣΟΚ και κυριάρχησε η παρωδία με το «Κίνημα Αλλαγής ΑΦΜ». Εδώ χρειάζεται πειστική και κυρίως ξεκάθαρη απάντηση (ακόμη και δυσάρεστη) στο ερώτημα πως θα αποπληρωθούν τα χρέη. Η απάντηση «χρεοκόπησε η επιχείρηση και ανοίγουμε μια νέα» δεν μπορεί να πείσει κόσμο που έχασε επιχειρήσεις και σπίτια από χρέη στις τράπεζες και από ΑΦΜ που «κοκκίνισαν» ή «μαύρισαν». Ιδιαίτερα όταν η «επιχείρηση» φαίνεται να διατηρεί μπροστά τα ίδια πρόσωπα.

 

Ο πολιτικός λόγος: Το πως θα επικοινωνήσεις πολιτικές θέσεις, θα κρίνει –μεταξύ άλλων- την πορεία στις επόμενες εκλογές. Αν αυτός ο λόγος απευθύνεται σε μια γενιά που δεν υπάρχει ή/και σε μια γενιά που δεν τον καταλαβαίνει, τότε δεν θα είναι αρκετός. Αν μάλιστα φαίνεται ως φθηνή προσπάθεια για επίκληση στο συναίσθημα, τότε ίσως φέρει αντίθετα αποτελέσματα.

 

Στο συνέδριο ακούστηκαν φράσεις βγαλμένες από το Χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Και δεν εννοώ το «συντρόφισσες και σύντροφοι», ούτε τους «προοδευτικούς πολίτες». Άκουσα την Φώφη να λέει για «Κοινωνική Δικαιοσύνη», «Εθνική συμφιλίωση», «Αναδιανομή του πλούτου», «Εθνική ανεξαρτησία», «Λαϊκή Κυριαρχία», «Κοινωνική Απελευθέρωση», άκουσα για «Ανένδοτο Αγώνα», να λέει ότι «γράφουμε ιστορία», να μιλά για «Νέα Γενιά», «Νέο ΕΣΥ», «ανοιχτές διαδικασίες βάσης από κάτω προς τα πάνω», να βάζει το δίλημμα «πρόοδος ή συντήρηση» και να απευθύνει «Γενικό Προσκλητήριο», υποσχόμενη «Μαζί θα προχωρήσουμε».

 

Και μπορεί το ΠΑΣΟΚ να έχει το copyright αυτών των πολιτικών εκφράσεων, όμως –αλήθεια τώρα- απευθυνόταν στους σημερινούς ψηφοφόρους; Δεν ξέρω αν όλα αυτά αρκούν για να φέρουν πίσω τη βάση του παλιού ΠΑΣΟΚ που έχει μετακινηθεί μαζικά προς τον -«ανύπαρκτο» μέχρι πριν λίγα χρόνια- ΣΥΡΙΖΑ.

 

Αμφιβάλλω επίσης αν αρκούν για να προσελκύσουν τη σημερινή νεολαία. Αυτή για την οποία τόσο λόγο έκανε η Φώφη από βήματος. Αναφέρθηκε στους 211.581 νέους, 17 ετών και άνω, που από φέτος αποκτούν δικαίωμα ψήφου και ευχήθηκε αυτοί να γίνουν «η γενιά της αλλαγής» και η «νεολαία της αλλαγής». Αρκούν αυτά ως μηνύματα για να επικοινωνήσεις με μια γενιά που από τότε που θυμάται τον εαυτό της, θυμάται και μια Ελλάδα σε πτώση και κρίση; Μια γενιά που αν αναζητήσει να δει ποιος κυβερνούσε επί δεκαετίες, συναντά ένα ΠΑΣΟΚ στα μισά και πλέον χρόνια της Μεταπολίτευσης;

 

Κι ενώ η ομιλία έβριθε από αναφορές στις πολιτικές της κοινωνικής δικαιοσύνης που έφεραν (κάποτε) και κράτησαν (για πολύ) το ΠΑΣΟΚ (τον «λαό») στην εξουσία, μέσα στην ομιλία της Φώφης ακούσαμε και πιο εκσυγχρονιστικές προτάσεις, που προφανώς δεν απευθύνονταν σε νέους, ανέργους, συνταξιούχους ή ελεύθερους επαγγελματίες:

 

Πρότεινε (επί λέξει) «διαδικασίες fast track για επενδύσεις την επόμενη τετραετία κατά το πρότυπο των Ολυμπιακών Αγώνων». Και κάπου εκεί προκάλεσε κι άλλη σύγχυση με την ομιλία της, η οποία άρχισε με το ακροατήριο να φωνάζει «γερά, γερά, γερά κι αριστερά» αλλά την Φώφη να μη δίνει χρόνο στο σύνθημα για να συνεχιστεί.

 

Και το δίλημμα «αριστερά ή δεξιά» και «πρόοδος ή συντήρηση» το έθεσε στη σωστή βάση ο Γιάννης Ραγκούσης. Ίσα που πρόλαβε δηλαδή αφού το ίδιο το συνέδριο είχε διαδικασίες fast track, με διάρκεια που τελευταία στιγμή αποφασίστηκε να συρρικνωθεί, χωρίς τη δυνατότητα για ανάπτυξη θεμάτων που πονούν μεν αλλά ίσως δώσουν διέξοδο δε, σε σημερινά, υπαρκτά προβλήματα. Ο Γιάννης Ραγκούσης αναρωτήθηκε «που πάμε;» κι έθεσε διλήμματα ως προς τη μελλοντική συνεργασία με τη ΝΔ ενώ προσπάθησε να «ξυπνήσει» την ηγεσία του κόμματος για τις πρωτοβουλίες που είναι στα σκαριά στην Αυτοδιοίκηση.

 

Ζήτησε (μάταια) να συνδεθεί το ιδρυτικό συνέδριο με την πολιτική πραγματικότητα. Και ταρακούνησε πολλούς όταν είπε το αυτονόητο: ότι δεν μπορεί το Κίνημα Αλλαγής να υιοθετεί τη θεωρία περί σκευωρίας για το σκάνδαλο Novartis. Αναρωτήθηκε «ως πότε θα σκοτώνουμε ηθικά αυτήν την παράταξη;» και τόνισε «Το σκάνδαλο Νοβάρτις υπάρχει. Είναι η επιτομή της διαπλοκής».

 

Αλλά από τα συνέδρια συνήθως μένουν οι ομιλίες των αρχηγών. Κι ας μη λένε τίποτα. Κι ας είναι μισού αιώνα πριν.